venres, 18 de marzo de 2016

Tres agravios d’altor y una reflexón (non desesperada)

[La Voz del Trubia, abril 2016]

Agraviu primeru. Anden a vueltes estos díes otra vez cola especialidá de Llingua Asturiana pal profesoráu de secundaria. Trátase, rasu por corriente, de que los profesores qu'anguaño cubren esta materia curricular, magar cunten de fechu cola titulación afayadiza espedida pola Universidá d'Uviéu, nun puen ocupar places fixes, y tienen que faer la so carrera profesional na interinidá o bien ocupando una plaza ayena a esta disciplina. Por embargu, los profesores de castellanu, gallegu o catalán, ocupen tranquilamente places fixes de la so especialidá. La situación actual d'estos trabayadores asturianos nun pue calificase, polo tanto, d'otra manera que de vergonzosa, sobre too al comparala cola de los profesores de les otres llingües peninsulares. Porque ¿son ellos menos que los demás?

El motivu d'esta anómala situación, que clama al cielu, nun ye otru que’l de siempre: l’aberrante esceicionalidá del estatus xurídicu de la llingua asturiana. Porque les lleis actuales del estáu, que son les que rixen les especialidaes, nun contemplen, de mano, la creación d'una especialidá d’una llingua non oficial. El gobiernu autonómicu pretende agora crear una esceicional especialidá autonómica nunca vista n'España. Y, claro, el gobiernu central contestó-ys darréu que puen facelo, n'efectu, y que neso nun van metese. Pero que, lóxicamente,  desque fecho esto, l'estáu nun tien por qué reconoce-y el rangu a esa especialidá, al tar creada de manera anómala frente a les especialidaes de les otres llingües estatales. Con bona razón l'Academia de la Llingua Asturiana insiste en que la especialidá d'asturianu tien que se crear con rangu estatal, modificando pa ello les lleis vixentes.

Agraviu segundu. A los novelistes, ensayistes y poetes qu'escriben n'asturianu nun se-ys permite presentar les sos obres a los Premios Nacionales de Lliteratura, pero sí se-ys permite a los qu'escriben en catalán, gallegu o vascu. Nes bases d'estos premios afítase la presencia nel xuráu d'un representante de les academies gallega, vasca y catalana... pero non de l'asturiana. ¿El problema nesti casu? Nuevamente la falta d'oficialidá del asturianu, llingua d'esceición. Que los autores n’asturianu (nin siquiera los estraordinarios, que los hai) nun tengan derechu a ser propuestos pa ganar estos premios nacionales ye, nuevamente, dalgo vergonzoso. ¿Son ellos quiciabes menos que los autores qu’escriben nes otres llingües peninsulares?

Agraviu terceru. Tolos años los Presupuestos Xenerales del estáu asignen una partida cuantiosísima a la RAE (nesti casu, la cifra ye escandalosa!), y a les academies gallega, vasca y catalana... Bien. Y a l'asturiana, taréis yá preguntándovos ¿qué-y dan? Pues, falando claro, los presupuestos xenerales del estáu, a l’Academia asturiana, dan-y detrás pa que vaiga p'alantre... L'Academia de la Llingua Asturiana, magar ser un órganu oficial del Principáu d'Asturies, nun esiste no que fai al estáu... porque l'asturianu nun ye llingua oficial nel so territoriu...


Reflexón. Con estos tres exemplos (y podéis creeme qu’hai munchos más) somos yá quien a faenos una idea de lo que ye vivir na esceicionalidá más absurda. L'asturianu ye siempre anguaño la esceición ente les llingües españoles, ye una llingua marxinal que, nel conciertu estatal, nin tuesta nin mueya nin fai mangaráu... Y nesti estáu de coses pregúntase ún cómo ye posible que los asturianos consientan qu’esta situación se caltenga. ¿Cómo puen consentir los asturianos agravios asemeyaos a estos? ¿Imaxináisvos qu'una sola d'estes cuestiones afectara a la llingua catalana? ¿Qué reacción nun habría, y con total xusticia, desde la Xeneralidá Catalana? ¿Son menos los asturianos que los catalanes, los gallegos o los vascos? ¿Ye menos la so llingua? Nun estáu nel que toles llingües tienen un estatus idénticu, d'oficialidá nos sos territorios, y nel que solo una llingua lu tien d'esceición, hai daqué qu'evidentemente falla. La eterna esceicionalidá del asturianu tien que se solucionar pela vía de la oficialidá, simplemente porque esa foi la opción llegal que s’escoyó nel estáu pa les llingües esistentes. Cualquier otra posibilidá nun ye otro qu’un agraviu comparativu...