martes, 12 de abril de 2016

Cuando'l tiempu camuda y escurez (Jordi de Sant Jordi)


Cuando'l tiempu camuda y escurez


Cuando'l tiempu camuda y escurez,
que vuelta o llai nun oigo, o cantu d'ave,
ablayu siento en corazón
al recordar
que por amor Xesús morrió
y tolos santos,
y pienso nel guapu afán
qu'amor me da;
poro, quiero llamar a Ovidiu
diciendo ansí:
Qu'amor nicia en corazu puru
y verdaderu,
y non nel falsu nin bilordieru
nin nel variable;
y en cuantes ye culpable d'ello
amor nun ye,
qu'alló u se mete o habita
nun se detién.
Como fixo natura de los vientos,
qu'esfuercien so poder cuanto más tiren,
amor ye saber y poder
sofitáu en sabencia,
y por so gran alteza
deshonestá nun quier;
cultiva la franqueza
y ama al so amigu
y allóñalu del dañu.
Tá quiero que sepáis
qu'amor amistá ye
sobre aquellos que sé tán namoraos,
y nu'almite ofiensa nin engañu,
ansí como aquel qu'ama y nun ye amáu:
Y por eso mangó
una fonda cerca d'él
u dos puertes fixenon,
y en mediu un castiellu,
altu, guapu, inmensu,
onde ta'l Dios d'Amor,
y en dientro ta Valor,
y diz glayando n'alto:
«Maravía nun ye si canto
meyor qu'otru cantor cualquiera».
[...]
Per una puerta entrar
vos convién, que nomar
se fai Gociu y dicir;
y pela otra salir
que llámase Dolor.
[...]
Talamente l'elefante,
que nun s'alza desque cai,
el que na puerta quier entrar
u Gociu ta,
qu'énte sí, amorosu, allegre,
guíalu llueu
con cantu d'ave y melodía.
Y llévalu darréu
alto a la soberana puerta
u voz de virtú canta:
«Verxel d'amor u naz la fina planta
que con guapura espándese ya brota».
Convién-y recoyese,
que Gociu yá más nun lu sigue,
que Querer sal aína
y con gran fiesta lu cueye.
[...]
Por fina amistá diz l'amante:
«Vuesu guapu fustax llevo na frente
pol que faigo gran fiesta día y nueche».
Querer, con razón presta
diz al amante:
«Oyí, amigu, dicir por vero:
que tó por llocu'l qu'ama y nun requier
dama nel mundu, y nun s'esfota nella.
Poro, delantre voi llevate
del nuesu Dios, qu'ansí convién».
En tando énte la so mercé
axinoyáu
el Dios d'Amor diz: «Bien veníu
vós, el nuevamente llegáu».
L'amante respuende enteráu,
sin ál dicir:
«Los deseos de vós me vienen
al cor con sospiru amorosu».
Y al vese él tan abondosu
y gociosu, ta roceanu,
duldosu y ciertu, valiente y cobarde,
triste y gociosu, avaru, francu y torpe.
[...]
Dolor fai bien llueu mensaxeros
dos maldicientes,
Envidia y Malallingua,
y mánda-yos que lu garren
y lu esllariguen;
ya, ensin otra mala allancia,
darréu ye presu,
atáu y golpiáu y frayáu.
Y él glaya con dolor:
«Matóme a min, y a él,
mio güeyu engañosu»,
xirando'l güeyu al Dios d'Amor
si ha defendelu
y Querer si lu ha d'amparar;
y ansí marchen,
que nun-ys preocupa'l so afán
nada de nada.
Él diz: «Tanto'l cor teo en pensamientu
pol tiempu, al velu ansí mudar,
que'l gociu cambióme en tristura,
y el placer dexándome va».
Y llévenlu tan avilmente
desamparáu;
firen fuerte per él con desesperu.
Diz glayando: «Ai, ai, Querer,
amor perdióse ciertamente,
faigo como'l llocu na ponte».
Y respuende con esti afán
hasta la puerta
u ta Dolor, que desconsuela
y entós-y entruga:
«Llocu, vana tiesta tuviesti;
¿y cómo entresti
nesti llugar, y qué queríes?
Di, si te presta,
y cómo tas tan maltratáu».
Diz-y doliosu:
«En grave amoriu y grave pensamientu
dexánonme'l corazu, y en gran erru,
los maldicientes, y el falsu adivín,
abaxador de gociu y mocedá.
Vei cómo falsamente
me valtanon
y creo qu'ha perdese
quien fai esti camín.
Que pásame ansí como al xuncu,
que nun tien frutu, fueya o flor».
Dolor por mieu más nun consiente
qu'ellí s'apare
perseverando nel so fueru,
qu'antes lu emburria
peligrosamente, enritáu,
fuera la puerta.
Y pieslla les puertes darréu
y queda ellí
glayando con voz d'amoriu:
«Perdí'l saber de tal mou
que malpenes sé ónde toi,
nin d'ú vengo, o aónde voi,
nin qué faigo día y nueche,
que la mio fe traicionanon».